उन्हाळी भुईमुगाची लागवड आणि बीज प्रक्रिया यशस्वी उत्पादनासाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे. पेरणीसाठी १५ जानेवारी ते १५ फेब्रुवारी हा काळ सर्वोत्तम मानला जातो.
१. बीज प्रक्रिया (Seed Treatment)
पेरणीपूर्वी बियाणांवर प्रक्रिया केल्यास पिकाची उगवण चांगली होते आणि रोगांपासून संरक्षण मिळते:
बुरशीनाशक प्रक्रिया: सुरुवातीला प्रति किलो बियाणास ३ ग्रॅम थायरम किंवा २ ग्रॅम कार्बेन्डाझिम किंवा ४ ग्रॅम ट्रायकोडर्मा व्हिराइड चोळावे.
जिवाणू संवर्धक: बुरशीनाशक लावल्यानंतर प्रति किलो बियाणास २५ ग्रॅम रायझोबियम आणि २५ ग्रॅम पी.एस.बी. (PSB) जिवाणू संवर्धक लावावे. ही प्रक्रिया सावलीत करावी आणि बियाणे सुकल्यानंतरच पेरणी करावी.
२. लागवड तंत्रज्ञान
पेरणीची वेळ: रात्रीचे किमान तापमान १८ अंश सेल्सिअसच्या वर गेल्यावर पेरणी करावी.
लागवडीचे अंतर: दोन ओळींत ३० सेमी आणि दोन रोपांत १० सेमी अंतर ठेवावे.
बियाणे प्रमाण: हेक्टरी साधारणपणे १०० ते १२५ किलो बियाणे लागते.
खत व्यवस्थापन: पेरणीच्या वेळी हेक्टरी २५ किलो नत्र, ५० किलो स्फुरद द्यावे. तसेच, शेंगा भरण्याच्या अवस्थेत हेक्टरी ४००-५०० किलो जिप्सम दिल्यास शेंगा चांगल्या पोसतात.
३. पाणी व्यवस्थापन
पेरणीनंतर ४-५ दिवसांनी पहिले हलके पाणी (आंबवणी) द्यावे.
महत्त्वाच्या अवस्था: फुले येताना (२०-३० दिवस), आऱ्या सुटताना (४०-४५ दिवस) आणि शेंगा पोसताना (६५-७० दिवस) पिकाला पाण्याचा ताण पडू देऊ नये.
उन्हाळी हंगामात जमिनीच्या मगदुराप्रमाणे ८ ते १० दिवसांच्या अंतराने पाणी द्यावे.
पुढील पाऊल: आपल्याला एखाद्या विशिष्ट सुधारित वाणाबद्दल (उदा. टीजी-२६, फुले प्रगती) माहिती हवी आहे का?
Tags
बियाणे
