टरबूज (कलिंगड)(Watermelon) हे उन्हाळ्यातील अत्यंत महत्त्वाचे आणि फायदेशीर पीक आहे. उन्हाळ्यात या पिकाचे योग्य व्यवस्थापन केल्यास प्रति एकर २० टनांपर्यंत उत्पादन मिळू शकते.
१. लागवडीचा काळ आणि जमीन
- वेळ: उन्हाळी टरबूजाची लागवड प्रामुख्याने जानेवारी ते फेब्रुवारी महिन्यात करावी.
- जमीन: मध्यम काळी आणि पाण्याचा उत्तम निचरा होणारी जमिनीची निवड करावी.
२. वाण निवड (Varieties)
- सुधारित वाण: शुगर बेबी, अर्का माणिक, अर्का ज्योती इत्यादी.
- संकरित वाण: अमृत, संतृप्ती, आणि विविध खाजगी कंपन्यांचे संकरित वाण मार्केटमध्ये उपलब्ध आहेत.
३. पाणी व्यवस्थापन (Irrigation)
- ठिबक सिंचन: उन्हाळ्यात बाष्पीभवन जास्त असल्याने ठिबक सिंचनाचा वापर करणे फायदेशीर ठरते.
- वेळापत्रक: सुरुवातीच्या काळात दररोज १ ते १.५ लिटर पाणी प्रति रोप द्यावे. उन्हाळ्यात दर आठवड्याला जमिनीच्या ओलाव्यानुसार पाणी द्यावे.
- काळजी: फळे मोठी होत असताना पाण्याचा ताण पडू देऊ नका, अन्यथा फळे तडकण्याची शक्यता असते.
४. खत व्यवस्थापन (Fertilizer)
- पायाभूत डोस: हेक्टरी १५-२० टन शेणखत आणि ५०:५०:५० किलो नत्र, स्फुरद व पालाश द्यावे.
- वाढीच्या अवस्था: लागवडीनंतर ३०, ४५ आणि ६० दिवसांनी नत्राची मात्रा विभागून द्यावी.
- फळधारणा: फुलोऱ्याच्या वेळी आणि फळधारणेच्या सुरुवातीला पोटॅशियम आणि कॅल्शियम नायट्रेट दिल्यास फळांचा आकार आणि प्रत सुधारते.
५. कीड व रोग नियंत्रण
- फळमाशी: बाधित फळे नष्ट करा आणि हेक्टरी ५० कामगंध सापळे (Fish meal traps) लावा.
- रोगांचा प्रतिबंध: मर रोग, भुरी (Powdery Mildew) आणि करपा यांसारख्या रोगांसाठी शिफारशीत बुरशीनाशकांची फवारणी करावी.
६. इतर महत्त्वाचे मुद्दे
- मल्चिंग: उन्हाळ्यात जमिनीतील ओलावा टिकवून ठेवण्यासाठी प्लास्टिक मल्चिंग पेपरचा वापर करणे अत्यंत प्रभावी ठरते.
- काढणी: लागवडीनंतर साधारणपणे ७० ते ८५ दिवसांत फळे काढणीस तयार होते.
अधिक माहितीसाठी तुम्ही ॲग्रोवन (Agrowon) च्या संकेतस्थळावर सविस्तर माहिती वाचू शकता.
तुम्हाला तुमच्या क्षेत्रातील विशिष्ट खत वेळापत्रकाबद्दल किंवा कीटकनाशकांबद्दल अधिक माहिती आपणास लवकरच उपलब्ध होईल.
Tags
नगदी पिके
