बोअरवेल साठी सोलर निवड कशी करावी?Solar Dimand

शेतकरी बंधूंनो,

बोअरवेलसाठी योग्य सोलर पंप निवडणे ही केवळ तांत्रिक गरज नसून ती शेतीसाठी केलेली एक महत्त्वाची गुंतवणूक आहे. योग्य निवड केल्यास कमी खर्चात आणि दीर्घकाळ विनाअडथळा पाणी मिळू शकते. 

खालील मुद्द्यांच्या आधारे तुम्ही बोअरवेलसाठी सर्वोत्तम सोलर सिस्टीम निवडू शकता:

१. बोअरवेलची खोली आणि पाण्याचे प्रमाण (Head Calculation)

निवडीचा पहिला आणि सर्वात महत्त्वाचा टप्पा म्हणजे 'हेड' (Head) निश्चित करणे.

• उभा हेड (Vertical Head): जमिनीखाली जिथे पंप टाकायचा आहे तिथून जमिनीपर्यंतचे अंतर.
• आडवा हेड (Horizontal Head): जमिनीपासून जिथे पाणी साठवायचे आहे त्या ठिकाणापर्यंतचे आडवे अंतर. (साधारणपणे १० फूट आडवे अंतर म्हणजे १ फूट उभा हेड असे धरले जाते).
• जर तुमची बोअरवेल २०० फुटांपेक्षा जास्त खोल असेल, तर तुम्हाला ५ HP किंवा त्यापेक्षा जास्त क्षमतेचा पंप लागेल.

२. पंपाची क्षमता (HP - Horsepower) निवडा

• ३ HP पंप: जर तुमची जमीन २-३ एकर असेल आणि बोअरवेलची खोली १५०-२०० फुटांपर्यंत असेल.
• ५ HP पंप: ५ एकरपर्यंत जमीन आणि २००-३५० फूट खोलीसाठी.
• ७.५ HP पंप: ५ एकरपेक्षा जास्त जमीन किंवा ३५० फुटांपेक्षा जास्त खोल बोअरवेल असल्यास.

३. AC की DC पंप?

• DC पंप: सोलर पॅनेलवर थेट चालतात. यांची कार्यक्षमता जास्त असते आणि हे कमी सूर्यप्रकाशातही उत्तम काम करतात. छोट्या आणि मध्यम शेतीसाठी हे उत्तम आहेत.
• AC पंप: हे चालवण्यासाठी 'सोलर इन्व्हर्टर' (VFD) ची गरज असते. जर तुम्हाला भविष्यात हा पंप ग्रीड (वीज) वर चालवायचा असेल, तर AC पंप सोयीस्कर ठरतो. 

४. सोलर पॅनेलची निवड

• प्रकार: 'मोनोक्रिस्टलाईन' (Monocrystalline) पॅनेल निवडावेत, कारण ते ढगाळ वातावरणात किंवा कमी उन्हातही चांगली वीज निर्माण करतात. 'पॉलीक्रिस्टलाईन' पॅनेल स्वस्त असतात पण त्यांची कार्यक्षमता थोडी कमी असते.
• वॅटेज: नेहमी पंपाच्या क्षमतेपेक्षा १५-२०% जास्त वॅटेजचे पॅनेल बसवावेत. (उदा. ५ HP पंपासाठी किमान ४८०० ते ५००० वॅटचे पॅनेल). 

५. सोलर कंट्रोलर (VFD)

हा सिस्टीमचा मेंदू आहे. निवडताना त्यामध्ये खालील वैशिष्ट्ये असावीत:

• MPPT तंत्रज्ञान: जे सूर्याच्या बदलत्या तीव्रतेनुसार जास्तीत जास्त ऊर्जा खेचून घेते.
• Protection: ओव्हर व्होल्टेज, अंडर व्होल्टेज आणि 'ड्राय रन प्रोटेक्शन' (बोअरवेलमध्ये पाणी संपले तर पंप आपोआप बंद होणे) असणे आवश्यक आहे.

---

सोलर डिमांड (Solar Demand Note) प्रक्रिया

जेव्हा तुम्ही सरकारी योजनेतून (उदा. कुसुम योजना) सोलर पंप घेता, तेव्हा 'डिमांड नोट' ही महत्त्वाची पायरी असते.

१. डिमांड नोट म्हणजे काय?
अर्ज मंजूर झाल्यानंतर सरकारने ठरवून दिलेली तुमची हिस्सा रक्कम (Beneficiary Share) भरण्यासाठी मिळणारी पावती म्हणजे डिमांड नोट. यात एकूण किमतीच्या केवळ १०% ते ५% रक्कम शेतकऱ्याला भरायची असते.

२. पैसे भरण्याची पद्धत:

• डिमांड नोट मिळाल्यावर ती ऑनलाईन किंवा अधिकृत बँकेत भरावी लागते.
• पैसे भरल्याशिवाय वेंडर (विक्रेता) तुमच्या शेतात साहित्य पाठवत नाही.

३. डिमांड भरल्यानंतर काय करावे?

• पैसे भरल्यावर पोर्टलवर जाऊन तुम्हाला हव्या असलेल्या 'कंपनीचा' (Vendor) पर्याय निवडावा लागतो.
• निवड केल्यानंतर १५ ते ३० दिवसांच्या आत कंपनीचे प्रतिनिधी येऊन सर्वे करतात आणि सोलर पंप बसवून देतात. 

महत्त्वाची काळजी:

• स्ट्रक्चर (Structure): सोलर पॅनेलचे लोखंडी स्ट्रक्चर हे गॅल्व्हनाइज्ड (GI) असावे जेणेकरून त्याला गंज लागणार नाही.
• अर्थिंग (Earthing): विजांपासून संरक्षणासाठी सिस्टीमला प्रॉपर अर्थिंग करणे अनिवार्य आहे.