🌿 करटुले लागवड Momordica dioica सविस्तर माहिती.
🌦️ 1. हवामान व जमीन
हवामान: उष्ण व दमट (पावसाळा उत्तम)
तापमान: 25°C ते 35°C योग्य
जमीन:
मध्यम ते हलकी जमीन
चांगला निचरा असलेली जमीन आवश्यक
pH: 6.5 ते 7.5
🌱 2. लागवडीची वेळ
मुख्य हंगाम: जून – जुलै (पावसाळा)
उन्हाळ्यात पाण्याची सोय असल्यास फेब्रुवारी-मार्चमध्येही करता येते
🌾 3. लागवड पद्धत
करटुलेची लागवड दोन प्रकारे करता येते.
(A) कंद (Root tuber) द्वारे
सर्वात उत्तम आणि जास्त उत्पादन
5–6 सेमी जमिनीत खोल लावावे.
अंतर:
दोन ओळीतील अंतर: 1.5 ते 2 मीटर
झाडातील अंतर: 1 मीटर
(B) बियाणे द्वारे
बियाणे उगवण कमी होते. त्यामुळे अगोदर रोप तयार करून घेणे गरजेचे आहे
रोपवाटिका करून लावणे योग्य राहील.
🌿 4. खत व्यवस्थापन
शेणखत: 8–10 टन/प्रति एकरी घालावे.
रासायनिक खत (प्रति एकर):
नत्र (N): 40–50 kg
स्फुरद (P): 20–25 kg
पालाश (K): 20–25 kg
अर्धे खत लागवडीवेळी, उर्वरित वाढीदरम्यान द्यावे
💧 5. पाणी व्यवस्थापन
पावसाळ्यात अतिरिक्त पाणी देणे टाळा
उन्हाळ्यात 5–7 दिवसांनी पाणी देणे योग्य राहील.
जास्त पाणी साचू देऊ नका.
6. आधार (Support)
कर्टुले हे पीक वेल वर्गीय असल्यामुळे मांडव (trellis) करणे खूप फायदेशीर.
यामुळे फळांची गुणवत्ता आणि उत्पादन वाढते.
🌼 7. परागीकरण (Pollination)
नर व मादी फुले वेगवेगळी असतात.
चांगल्या उत्पादनासाठी 10% नर झाडे ठेवणे आवश्यक आहे.
🐛 8. कीड व रोग नियंत्रण सर्वात महत्त्वाचे.
फळ माशी: फळ खराब करते.
👉 नीम अर्क / कीटकनाशक यांची फवारणी करावी.
पाने खाणारी अळी
👉 जैविक कीटकनाशके वापरावीत.
बुरशीजन्य रोग टाळण्यासाठी जमिनीचा योग्य निचरा ठेवा.
🧺 9. तोडणी (Harvesting)
लागवडीनंतर 60–70 दिवसांनी फळे येतात
फळे लहान असतानाच तोडणी करावी
दर 2–3 दिवसांनी तोडणी करावी
💰 10. उत्पादन व नफा
उत्पादन: 30–50 क्विंटल/एकर
योग्य व्यवस्थापन केल्यास चांगला नफा हमखास मिळेल.
Tags
भाजीपाला
