महाराष्ट्र सरकारच्या MahaDBT (Aaple Sarkar DBT) या पोर्टलवर शेतकऱ्यांसाठी विविध सरकारी योजनांचा लाभ एकाच ठिकाणी उपलब्ध असणारे एक महत्त्वाचे व्यासपीठ आहे. २०२५-२६ वर्षापासून, अर्जांच्या निवडीसाठी जुनी "सोडत" (Lottery) पद्धत बदलून "प्रथम येणाऱ्यास प्रथम प्राधान्य" (First Come, First Served - FCFS) ही नवीन पद्धत लागू करण्यात आली आहे.
MahaDBT पोर्टलवर उपलब्ध असलेल्या प्रमुख कृषी योजना खालीलप्रमाणे आहेत:
१. शेती यांत्रिकीकरण (Agricultural Mechanization)
या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना शेतीसाठी आवश्यक यंत्रे आणि अवजारे खरेदी करण्यासाठी अनुदान दिले जाते.
ट्रॅक्टर अनुदान: अनुसूचित जाती (SC), अनुसूचित जमाती (ST), महिला आणि अल्पभूधारक शेतकऱ्यांसाठी ५०% पर्यंत (कमाल ₹१.२५ लाख) आणि सामान्य गटासाठी ४०% पर्यंत (कमाल ₹१ लाख) अनुदान मिळते.
इतर अवजारे: रोटाव्हेटर, कल्टिव्हेटर, पॉवर टिलर, पेरणी यंत्र इत्यादींवर ५०% पर्यंत अनुदान उपलब्ध आहे.
२. सिंचन आणि पाणी व्यवस्थापन (Irrigation Schemes)
मागेल त्याला शेततळे (मुख्यमंत्री शाश्वत कृषी सिंचन योजना): शेततळे बांधण्यासाठी ₹१४,४३३ ते ₹७५,००० पर्यंत अनुदान मिळते.
सूक्ष्म सिंचन (Micro-Irrigation): ठिबक (Drip) आणि तुषार (Sprinkler) सिंचनासाठी अल्प व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांना ५५% आणि इतर शेतकऱ्यांना ४५% अनुदान मिळते.
शेततळ्याचे अस्तरीकरण: शेततळ्यामध्ये प्लास्टिक फिल्म (Plastic Lining) टाकण्यासाठी अनुदान दिले जाते.
३. फलोत्पादन आणि विशेष योजना (Horticulture & Special Schemes)
भाऊसाहेब फुंडकर फळबाग लागवड योजना: विविध फळझाडांच्या लागवडीसाठी १००% पर्यंत अनुदान दिले जाते.
एकात्मिक फलोत्पादन विकास अभियान (MIDH): हरितगृह (Greenhouse), शेडनेट हाऊस आणि कांदा चाळ उभारणीसाठी अनुदान मिळते.
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर कृषी स्वावलंबन योजना: अनुसूचित जाती/नव्या बौद्ध शेतकऱ्यांसाठी विहीर, सौर पंप आणि वीज जोडणीसाठी विशेष आर्थिक मदत.
बिरसा मुंडा कृषी क्रांती योजना: अनुसूचित जमाती (ST) प्रवर्गातील शेतकऱ्यांसाठी सिंचन सुविधांसाठी विशेष योजना.
४. इतर महत्त्वाच्या योजना
नमो शेतकरी महासन्मान निधी: पीएम किसान योजनेच्या धर्तीवर राज्य सरकारकडून वर्षाला ₹६,००० (तीन हप्त्यात) दिले जातात.
डॉ. श्यामप्रसाद मुखर्जी जन-वन विकास योजना: वन्यप्राण्यांपासून पीक संरक्षणासाठी सौर कुंपण (Solar Fencing) लावण्यासाठी ७५% पर्यंत अनुदान.
अर्ज करण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे:
आधार कार्ड (मोबाईल नंबर लिंक असणे अनिवार्य).
७/१२ उतारा आणि ८-अ उतारा.
बँक पासबुकच्या पहिल्या पानाची प्रत (आधार लिंक असलेले खाते).
जातीचे प्रमाणपत्र (SC/ST प्रवर्गासाठी).
खरेदी करावयाच्या यंत्राचे दरपत्रक (Quotation) आणि टेस्ट रिपोर्ट.
अर्ज प्रक्रिया: शेतकऱ्यांना MahaDBT Farmer Portal वर जाऊन 'नवीन अर्जदार नोंदणी' करावी लागते.
नोंदणी पूर्ण झाल्यावर 'AgriStack' चा वापर करून शेतकरी आयडी (Farmer ID) मिळवणे अनिवार्य आहे.
Tags
सरकारी योजना
